GOSARIA, EGUNA ONDO HASTEKO MODURIK ONENA: Bigarren hiruhilekoa

Gaur egungo gure elikaduraren akats nagusietako bat hauxe da: egunean zehar ez ditugu otorduak ongi banatzen: gutxi gosaltzen dugu, bazkaria ere korrika eta presaka, eta afaria berandu, eta sarritan elikagai desegokiekin.

Dietetikaren ikuspegitik egindako inkesta gehienek argi eta garbi uzten dute goizeko otorduan jaten duguna ez dela nahikoa, nutrizioaren nahiz kalorien aldetik.

Gosariari ez zaio behar duen garrantzia eman, eta, korrika eta presaka, itsumustuan ia, egindako obligaziotzat hartu izan da.

Euskaraz hitzak ez digu argitasun handirik ematen, baina beste hizkuntzetan, goizeko otordu horrek gauean egindako baraualdia hausten duela adierazten du (des-ayuno gazteleraz, de-jeuner frantsesez), eta, horrexegatik, gaueko atsedenaldia hautsi eta egunean zehar egin beharreko lanei aurre hartzeko indarra ematen digun otorduari arreta gehiago jarri beharko genioke.

Gure gorputzak eskertuko liguke.

 

 

Zer gertatzen da (ongi) gosaltzen ez badugu? 

Gosaria behar bezala egiten ez bada, gorputzean hainbat ondorio agertzen dira: ahultasuna, kontzentrazio-falta eta umore txarra, esate baterako; barauak, edo, hobeto esanda, baraua ez hausteak dakarren glukosa faltagatik (ez ahaztu glukosa dela gure erregai energetiko nagusia) gertatzen da hori. Glukosarik ez dagoenez, gorputza beste erreserba batzuk kontsumitzera eta erretzera behartua dago, eta horrek hainbat alterazio ekarriko ditu gorputzaren funtzionamendu normalean.

Eskola- edo unibertsitate-garaian horrek ikaskuntza-prozesua bera baldintzatzen du, eta errendimendua jaistea eragiten du, hitz egiteko eta espresatzeko gaitasunari, memoria edo oroimenari, sormenari eta problemak ebazteko gaitasunari erasaten baitio.

Horregatik, gosariak egoera fisikoa eta psikikoa baldintzatzen ditu, eta ez bakarrik ume eta nerabeetan, baizik adin guztietan.

Gosari orekatua  

Gosariak, egokia izateko, egunean zehar ahoratzen diren kaloria guztien % 20-25 bitartean eman behar lizkiguke.

Eta, bestalde, orekatua izateko, elikagai-talde guztiak hartu behar ditu bere baitan: esnekiak (esnea, jogurta, gazta, gaztanbera), fruta eta zerealak (ogia, tostadak, zerealak, gailetak). Beste elikagai batzuk ere har daitezke (haragikiak, hestebeteak, gozoak, etab.), baina kopuru txikietan

  • Zerealak. Energia-iturri diren karbohidratoak, bitaminak eta mineralak ematen dizkigute. Horrez gain, zuntza ere ematen digute.
  • Esnekiak. Kalitatezko proteinak edukitzeaz gain, kaltzioa, eta A, D eta B taldeko bitaminak ere esnekiek ematen dizkigute.
  • Fruta. Horien bidez, karbohidratoak, ura, bitaminak, mineralak eta zuntzak eskura ditzakegu.
  • Haragikiak. Urdaiazpiko egosia, hestebeteak… Ehunak eta zelulak sortzeko beharrezkoak diren kalitatezko proteinak, eta energia-iturri diren gantzak ekarriko dizkigute, baina, kontuz, neurrian hartu beharrekoak dira eta.
  • Bestelakoak. Azukreak, mermeladak, eztiak, eta abarrek karbohidratoak eta energia ematen digute.

 

Hona hemen gosari-adibide praktiko batzuk:

1 2 3 4 5 6

ogi xigortua olio birjinarekin

Katilukada
esne

Gazta-ogitartekoa

Sandwich begetala

Fruta-mazedonia

Biskote integralak gurinarekin

york urdaiazpikoa

mueslia

laranja-zuku natural egin berria

esnea

jogurt a

indioilarra edo antzekoen hestebeteak

jogurt-irabiatua marrubiekin

platanoa edo bestelako fruta-zatiak nahasian

 

kiwi bat

gailetak